Đứng trước tình thế cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị thành lập một lực lượng bộ đội chủ lực, có tổ chức đảng lãnh đạo. Chấp hành chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 22-12-1944, tại khu rừng giữa hai tổng Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng Đạo thuộc Châu Nguyên Bình, Tỉnh Cao Bằng (nay là huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng). Đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp đọc quyết định thành lập “Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân”. Đây là đơn vị chủ lực đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng và là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Cơ cấu, tổ chức của đội? Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân do đồng chí Hoàng Sâm làm đội trưởng, đồng chí Xích Thắng (Dương Mạc Thạch) làm chính trị viên, đồng chí Hoàng Văn Thái phụ trách Kế hoạch-Tình báo, đồng chí Vân Tiên (Lộc Văn Lùng) quản lý. Đội có chi bộ Đảng lãnh đạo.
Chỉ có 34 người (31 Nam, 3 Nữ) với 34 khẩu súng các loại nhưng đó là những chiến sĩ kiên quyết, dũng cảm trong các đội du kích Cao-Bắc-Lạng, Cứu quốc quân. Sau lễ thành lập, đội tổ chức một bữa cơm nhạt không rau, không muối để nêu cao tinh thần gian khổ của các chiến sĩ cách mạng, đội tổ chức “đêm du kích” liên hoan với đồng bào địa phương để thắt chặt tình đoàn kết quân dân.
Chấp hành chỉ thị “phải đánh thắng trận đầu”, ngay sau ngày thành lập, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đã mưu trí, táo bạo, bất ngờ đột nhập vào đồn Phai Khắt (17 giờ chiều 25-12-1944) và sáng hôm sau (7 giờ ngày 26-12-1944) đột nhập đồn Nà Ngần, tiêu diệt gọn 2 đồn địch, giết chết 2 tên đồn trưởng, bắt sống toàn bộ binh lính, thu toàn bộ vũ khí, quân trang, quân dụng.
Hai trận đánh đồn Phay Khắt, Nà Ngần thắng lợi đã mở đầu truyền thống đánh tiêu diệt, đánh chắc thắng, đánh thắng trận đầu của quân đội ta
Dưới sự lãnh đạo của Đảng Quân đội nhân dân đã không ngừng trưởng thành và lớn mạnh đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Tiêu biểu đó là trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.
Trải qua 80 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, Quân đội nhân dân thực sự là Quân đội anh hùng của một dân tộc anh hùng; là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân; làm tròn chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất và làm tròn nghĩa vụ quốc tế cao cả. Các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đội đã đoàn kết, đồng lòng, vượt qua muôn vàn khó khăn, không sợ hy sinh gian khổ, đấu tranh bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt nam XHCN.
Cho đến ngày hôm nay, Quân đội đã 5 lần đổi tên
1. Ngày 22/12/1944 đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân.
2. Ngày 15/4/1945 đội VNTTGPQ đổi tên thành Giải phóng quân.
3. Tháng 11/1945 GPQ đổi tên thành Vệ quốc đoàn (Vệ Quốc Quân)
4. Ngày 22/5/1946 Vệ Quốc Đoàn đổi tên thành Quân đội Quốc gia Việt Nam.
5. Năm 1950 đổi tên thành Quân đội nhân dân Việt nam.
Lịch sử 80 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành của quân đội ta gắn liền với lịch sử đấu tranh anh dũng của dân tộc. Một đội quân được Đảng và Bác Hồ rèn luyện, đã từng là những đội tự vệ đỏ trong cao trào Xô Viết-Nghệ Tĩnh, đội du kích Bắc Sơn, Nam Kỳ, Ba Tơ, Cao - Bắc - Lạng, Cứu quốc quân đến Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân. Một đội quân lớp lớp cán bộ, chiến sĩ đã nối tiếp nhau bao thế hệ cầm súng chiến đấu, cùng toàn dân đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược hung bạo, giành lại độc lập thống nhất và bảo vệ vững chắc bờ cõi thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam XHCN và làm tròn nghĩa vụ quốc tế vẻ vang đối với cách mạng hai nước Lào và Cam-pu-chia anh em. “Quân đội ta trung với Đảng… đó là lời chủ tịch Hồ Chí Minh khi người khẳng định bản chất cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam”
Năm 1989, theo chỉ thị của Ban bí thư Trung ương Đảng và quyết định của Chính phủ, ngày 22-12 hàng năm không chỉ là ngày kỷ niệm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là ngày Hội quốc phòng toàn dân. Từ đó, mỗi năm, cứ đến ngày này, toàn dân Việt Nam lại tiến hành các hoạt động hướng vào chủ đề quốc phòng và quân đội, nhằm tuyên truyền sâu rộng truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc và phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, giáo dục lòng yêu nước, yêu CNXH, động viên mọi công dân chăm lo củng cố quốc phòng, xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc. Các hoạt động kỷ niệm được diễn ra ở khắp nơi.
Có được giá trị hòa bình như ngày nay được đổi bằng biết bao xương máu của lớp lớp thế hệ cán bộ chiến sỹ Quân đội và nhân dân ta. Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam chính là dịp chúng ta ôn lại những trang sử hào hùng của Quân đội anh hùng, dân tộc anh hùng, khẳng định những giá trị lịch sử để tiếp thêm sức mạnh, ý chí quyết tâm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN ngày nay.